Tuesday, March 08, 2005

Venezuela làm gì với dầu mỏ?


Trên đường phố Venezuela

TT - Tổng thống Venezuela Hugo Chavez đã dùng nguồn dầu mỏ trời cho để cải tổ hệ thống an sinh xã hội và biến đất nước này thành một đối trọng với Mỹ ở châu Mỹ Latin.

Thu phục lòng dân

Khi còn bé, bà Maria Conchita Carrillo không hề được đi học vì nhà nghèo. Nhưng đến tháng sáu tới, người thợ may 77 tuổi này sẽ học xong lớp 6 nhờ tiền trợ giúp của Công ty Dầu khí Venezuela (PDVSA). Công ty quốc doanh này không chỉ giúp những người nghèo như bà Carrillo đi học mà còn đóng góp cho chương trình y tế cộng đồng giúp người nghèo có khả năng tiếp cận thuốc men và điều trị miễn phí.

Không những thế PDVSA còn trợ cấp giá gạo, dầu ăn và các mặt hàng nhu yếu khác tại các cửa hàng do chính phủ quản lý. "Đây là lần đầu tiên chính phủ dùng nguồn dầu mỏ để làm lợi cho người nghèo" - bà Carrillo, đang ngồi trong một lớp học thuộc một khu tồi tàn ở thủ đô Caracas, phát biểu.

Venezuela tự hào là đất nước có trữ lượng dầu mỏ lớn nhất trong số các nước ngoài Trung Đông. Nguồn vàng đen này đã nâng đỡ nền kinh tế Venezuela hàng chục năm nay, nhưng với sự nắm quyền của Tổng thống Hugo Chavez, người nghèo mới thấy được lợi ích cụ thể mà nguồn tài nguyên quốc gia mang lại. Giới quan sát nhận xét ông Chavez "thọc sâu" vào những chiếc két sắt của PDVSA để lấy chi phí cho một "cuộc cách mạng dân chủ" nhằm đưa hàng triệu người dân khỏi đói nghèo. Mỗi năm, ông Chavez rút từ PDVSA 4 tỉ USD.

Cho đến nay, cuộc "cách mạng dầu mỏ" của ông Chavez có vẻ đi đúng kế hoạch. Hàng tỉ USD chi cho người nghèo đã giúp ông vượt qua một cuộc trưng cầu bất tín nhiệm do phe đối lập đưa ra hồi tháng tám năm ngoái. Những đồng đôla này giúp củng cố sức mua của người dân, đẩy tăng trưởng lên 17,3% năm 2004 sau hai năm tuột dốc.

Cũng trong chương trình trợ giúp người nghèo, Tổng thống Chavez thông báo kế hoạch cấp tín dụng ưu đãi cho người có thu nhập thấp sửa chữa hoặc mua nhà. Từ ngày 1-5 tới, Venezuela sẽ tăng lương tối thiểu lên tương đương 200 USD/tháng.

Ông Chavez cảnh báo các ngân hàng tư nhân phải dành ít nhất 10% tín dụng cho những người muốn vay để cải thiện điều kiện nhà ở... Nếu không có gì xấu xảy ra bất ngờ, ông Chavez nhiều khả năng sẽ thắng cử thêm một nhiệm kỳ sáu năm nữa vào năm sau.

Gây ảnh hưởng ở khu vực

Venezuela, một thời từng là đồng minh phụ thuộc vào Mỹ, giờ đây đã là một cái gai nhọn trong mắt Washington. Nhà Trắng không khỏi khó chịu khi thấy nước này bán dầu với giá ưu đãi cho Cuba. Ông Chavez còn dùng những đồng đôla dầu mỏ để tăng cường sức mạnh quân đội bằng AK, trực thăng chiến đấu và máy bay tiêm kích MiG của Nga.

Trong một bài phát biểu trên truyền hình ngày 20-2, Tổng thống Hugo Chavez tố cáo Tổng thống Mỹ George Bush lên kế hoạch ám sát ông. Nếu điều này xảy ra, ông Chavez cảnh báo, Mỹ sẽ không nhận được thêm một giọt dầu nào từ Venezuela (nước xuất khẩu dầu mỏ thứ năm thế giới) trong... 1.000 năm tới.

Trong một tuyên bố làm khá nhiều người ngạc nhiên, Tổng thống Chavez hồi cuối tháng hai khẳng định vai trò của chủ nghĩa xã hội (CNXH) trong việc giải quyết những vấn đề của các nước nghèo trên thế giới.

Phát biểu trong chương trình phát thanh và truyền hình hằng tuần "Alô, tổng thống", ông nhấn mạnh: "Những chuyến đi khắp thế giới khiến tôi tin tưởng rằng giải pháp cho các vấn đề hiện nay không phải là chủ nghĩa tư bản, mà là CNXH". Nhà lãnh đạo Venezuela kêu gọi những người ủng hộ ông kiến thiết một "CNXH của thế kỷ 21".

Ông Chavez còn đe dọa ngừng cung cấp dầu cho Mỹ nếu Washington "làm tổn hại" Venezuela. Ông nói với các nhà báo: "Nếu có bất kỳ hành động xâm lược nào thì sẽ không có dầu". Ông còn cảnh báo sẽ có một "cuộc chiến trên toàn châu lục" trong trường hợp Venezuela bị tấn công.

Ông cũng khẳng định trong trường hợp Mỹ phát động chiến tranh chống Venezuela thì cuộc chiến tranh này sẽ kéo dài "không chỉ một ngày, một năm mà là hàng trăm năm" và sẽ xuất hiện nhiều căn cứ kháng chiến trên khắp khu vực Mỹ Latin. Ông nói Mỹ vẫn nuôi ý định ám sát ông vì đấy là giải pháp duy nhất cho cuộc xung đột Mỹ - Venezuela.

Tìm thị trường ngoài Mỹ

Từ năm 2002, nhà lãnh đạo Venezuela không ít lần cáo buộc Washington tìm cách "bứng" ông đi. Hẳn Tổng thống Chavez cũng hiểu rõ ông đang "nắm đằng cán" trước một nước Mỹ luôn khát khao dầu mỏ. Mỹ phụ thuộc vào Venezuela với 15% tổng lượng dầu nhập khẩu. Khi xảy ra một cuộc bãi công ở PDVSA năm 2003 làm gián đoạn việc xuất khẩu dầu thô, các nhà máy lọc dầu tại Mỹ lâm vào cảnh điêu đứng.

Mặt khác để giảm bớt sự phụ thuộc của Venezuela vào thị trường Mỹ (tiêu thụ 60% lượng dầu xuất khẩu của Venezuela), ông Chavez ra sức tìm thị trường mới. Tháng 12-2004, ông đã ký hợp đồng bán 120.000 thùng dầu/ngày cho Trung Quốc. Hiện ông đang nhắm đến những đường ống dẫn dầu mới để có thể đưa lượng dầu thô lớn hơn về phía các cảng biển ven Thái Bình Dương nhằm phục vụ các thị trường đang nổi lên ở châu Á.

Phát biểu tại Ấn Độ ngày 5-3, ông Chavez nói: "Thế giới cần phải quên chuyện dầu mỏ giá thấp'' vì thời kỳ đó đã qua rồi. Ông cho rằng thậm chí dầu mỏ sẽ không ổn định ở mức 40-50 USD/thùng mà sẽ tăng lên và ''sẽ có ngày lên tới 100 USD/thùng''.

Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sẽ không tăng sản lượng để hạ giá dầu, vì có những yếu tố như trữ lượng dầu ở một số nước đang cạn kiệt, đầu tư và trình độ công nghệ đang cản trở việc này.

Mặc dù vậy, Venezuela hiện không có nhiều lựa chọn để bán phần lớn dầu ngoài Mỹ vốn có những nhà máy lọc dầu đủ khả năng xử lý loại dầu nặng, nồng độ lưu huỳnh cao của Venezuela. Nhưng một khi Trung Quốc xây được các nhà máy lọc dầu kiểu này, ông Chavez sẽ rảnh tay hơn trong việc chuyển bớt dầu từ các nhà tiêu thụ Mỹ.

Không khó hiểu khi thượng nghị sĩ Mỹ Richard G. Lugar mới đây đã yêu cầu chính quyền Bush mở một cuộc điều tra xem nước Mỹ phải tìm nguồn nào thế chỗ nếu lượng dầu nhập khẩu từ Venezuela giảm xuống.

S.NGUYỄN (Theo AWSJ, AFP, Business Week)